نقل و انتقال چک

شاه‌صاحبی در گفتگو با باشگاه خبرنگاران تشریح کرد  (۵ بهمن ۹۲) : طبق قانون ، چک نوشته ای است که به موجب آن صادر کننده کل یا قسمتی از وجهی را که در نزد بانک(محالٌ علیه) دارد به دیگری واگذار می نماید .چک سندی است  تجاری که قانونگذار جهت تسریع امور تجاری ، مزایایی برای دارنده آن در نظر گرفته و برای برخورداری از این مزایا رعایت تشریفات و نکات خاصی را در آن ضروری دانسته که بعضی موارد آن در گفتگوی ذیل مورد بررسی قرار گرفته است .

سوال :  آیا با خط زدن عبارت «به حواله کرد» متن چک می توان مانع نقل و انتقال آن شد؟
شاه صاحبی : وفق قانون ، چک ممکن است در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد باشد و یا با امضاء پشت یا ظهر آن به دیگری منتقل شود ؛ اما هنگامی که صادر کننده چک با خط کشیدن عبارت « به حواله کرد» در متن آن پشت نویسی را از کسی که چک در وجه او صادر شده سلب می کند و دریافت کننده هم با پذیرش چک موافقت خود را اعلام می کند ، در نتیجه به نظر می رسد که شخصیت و خود دارنده چک برای صادر کننده مهم بوده و بدین طریق نخواسته است وجه چک مزبور توسط شخص دیگری وصول و یا دریافت گردد ، لذا در صورتی که این گونه چک ها به دیگری منتقل شود ، بانک می تواند از پرداخت وجه آن به غیر استنکاف ورزد . هرچند گروه دیگر از حقوقدانان نظر مخالف داشته و معتقدند چک وسیله پرداخت سریع در امور تجاری محسوب شده  و به صرف امضاء و ظهرنویسی اشخاص قابل نقل و انتقال می باشد.

سوال : چنانچه صادر کننده چک فوت کند ، آیا بانک می تواند قبل از حصر وراثت و تعیین ورثه و بررسی اموال متوفی وجه چک را به دارنده پرداخت و یا کارسازی نماید ؟

شاه صاحبی : در این خصوص بانک هیچ منعی در پرداخت وجه چک ندارد چون با صدور چک ، صاحب چک وجه آن را به شخص دیگری واگذار کرده و این تصمیم در زمان حیات او اتخاذ شده است.

سوال : : آیا این امر در مواردی هم که چک مدت دار بوده و تاریخ سر رسید آن بعد از فوت صادر کننده است ، مصداق دارد ؟
شاه صاحبی : بله- مطابق ماده ۲۳۱ قانونامور حسبی بدهی های مدت دار (موجل) متوفی بعد از فوت او حال و بروز می شود ، لذا دراین حالت هم چون چک در زمان حیات متوفی صادر شده ، با مرگ او بدهی مدت دار او حال میشود و بانک باید قبل از تاریخ سررسید وجه چک را به دارنده چک پرداخت کند. از طرفیهم به موجب ماده ۳۱۱ قانون تجارت ، پرداخت چک نباید وعده داشته باشد و بانک ها باید با با داشتن موجودی در حساب متوفی ، وجه چک را پرداخت کنند.

سوال : اگر کسی چکی را به نام «ب» صادر کند و فرد اخیر از آن چک را در معامله ای به «ج» واگذار کند ، آیا صادر کننده چک می تواند از پرداخت وجه چک به «ج» به لحاظ آنکه بین او و «ب» اختلافات مالی وجود دارد جلوگیری کند؟  

شاه صاحبی : هرگاه کسی بابت خرید کالا یا پرداخت بدهی خود چکی را که صادر کننده آن شخص دیگری است ، بدهد ، صادر کننده چک نمی تواند به واسطه وجود اختلاف بین خود و گیرنده اولیه چک، شخص ثالث (دارنده چک) را از دریافت مبلغ آن چک محروم کند زیرا هیچ ایرادی به دارنده حسن نیت چک وارد نخواهد بود و از آن بعنوان اصل عدم توجه ایرادات به معنای عدم تاثیر ایرادات بر مسئولیت امضاکننده سند تجاری در مقابل دارنده بدون سوءنیت بیان می شود .

سوال : : نقل و انتقال چک ، قبل و بعد از طرح دعوی کیفری علیه صادر کننده ، چه تاثیری در امر تعقیب متهم دارد؟  

شاه صاحبی : برای تعقیب کیفری صادر کننده چک بلامحل نیاز به شکایت دارنده چک است ؛ طبق قانون ، دارنده چک به کسی گفته می شود که برای اولین بار چک را به بانک محالٌ علیه ارائه می دهد و گواهی عدم پرداخت به نام او صادر می شود .
برای این که مشخص شود چه کسی برای اولین بار جهت وصول وجه چک به بانک مراجعه کرده ، بانک ها مکلفند با  مراجعه دارنده چک ، هویت کامل و دقیق او را در پشت چک با ذکر تاریخ قید کنند. شخصی که چک پس از برگشت از بانک به وی منتقل می شود حق شکایت کیفری ندارد. البته اگر شخصی چک را برگشت زده و سپس فوت کند ورثه او حق تعقیب کیفری خواهند داشت زیرا چک قهرا به آنها منتقل شده است  .
لذا اگر بعد از برگشت چک ، دارنده آن را به دیگری انتقال دهد یا این که پس از برگشت و تنظیم شکایت کیفری ، شاکی ، چک را به دیگری واگذار نماید ، تعقیب کیفری متوقف شده و متهم از این حیث قابل تعقیب نخواهد بود

مطالب مرتبط

دیدگاه خود را به ما بگویید.